دندان های عقل آخرین دندان هایی هستند که در فک ها رشد می کنند و اغلب فضای کافی برای رویش آن ها در موقعیت صحیح مانند دندان های دیگر در دهان وجود ندارد. برخی از دندان های عقل از لثه خارج شده و کامل رشد می کنند، اما رویش برخی از آن ها ممکن است به طور کامل دیده نشود. در حقیقت آن ها رشد خود را داشته اما زیر دندان دیگری نهفته شده اند یا ممکن است توسط بخشی از لثه پوشیده شده باشند. به منظور آشنایی با جراحی دندان عقل نهفته و عوارض عدم درمان آن تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
جراحی کشیدن دندان عقل
جراحی دندان عقل روشی است برای برداشتن دندان های آسیاب سوم که معمولاً بین سنین 17 تا 25 سالگی ظاهر می گردد. این جراحی یک عمل سرپایی است که معمولا توسط جراح دهان، فک و صورت انجام می شود. وجود درد، تورم یا عفونت لثه از شایع ترین دلایل نیاز جراحی دندان عقل در افراد به شمار می رود. به طورکلی هدف از جراحی دندان عقل یا اصطلاحا کشیدن دندان عقل عبارتند از:
- عفونت
- دندان نهفته
- پوسیدگی دندان
- کجی یا آسیب به دندان های اطراف
- بیماری پریودنتال
- از دست دادن استخوان و دندان ها
- تشکیل کیست یا تومور مرتبط با دندان نهفته
- تداخل با حرکت فک و ایجاد اختلال و درد در مفصل گیجگاهی فکی
دندان عقل نهفته چیست؟
برخی از دندان های عقل ممکن است هیچ علامتی از رشد نداشته باشند. این دندان ها معمولا دلیل نداشتن فضای کافی زیر دندان کناری یا داخل لثه رشد نموده که اصطلاحا به آن ها دندان عقل نهفته گفته می شود. شواهد محکمی وجود دارد که نشان می دهد، دندان های عقلی که به صورت افقی قرار گرفته و به طور کامل روییده ند، در معرض خطر بالایی از پوسیدگی هستند. این پوسیدگی حتی ممکن است به دندان های جلویی کشیده شده و آسیب گسترش یابد.
عدم درمان دندان عقل نهفته چه پیامدهایی دارد؟
علاوه بر بروز کجی و بی نظمی در دندان ها، پوسیدگی در دندان عقل یا دندان های اطراف آن از عوارض دندان عقل نهفته است که بدون درمان باقی می ماند. پوسیدگی ممکن است به حدی برسد که دندان جلویی نیز باید برداشته شود. همین امر ممکن است در مورد تکیه گاه استخوان اطراف این دندان ها نیز رخ دهد (بیماری پریودنتال). در برخی موارد نیز ممکن است کیست در اطراف دندان عقل ایجاد شود. کیست زمانی اتفاق میافتد که مایع کیسهای را که معمولاً اطراف دندان عقل در حال رشد را احاطه کرده است پر میکند و میتواند به آرامی اندازه آن افزایش یابد و باعث تحلیل استخوان فک شود.
بیشتر بخوانید: جراحی ایمپلنت دندان چیست و چگونه انجام می شود؟
دندان عقل نهفته چگونه تشخیص داده می شود؟
همان طور که اشاره شد، ممکن است دندان عقل بدون هیچ مشکلی به طور کامل رشد کند. با این حال اغلب افراد حداقل یک دندان عقل نهفته دارند که فضای کافی برای رشد طبیعی نداشته است. در برخی موارد ممکن است بخشی از دندان رشد کرده و تنها بخشی از آن نمایان شود و یا دندان به طور کامل در لثه به رشد خود ادامه دهد. در چنین شرایطی بهترین روش تشخیص گرفتن عکس برای ارزیابی موقعیت دندان در لثه و فک است. اگرچه معاینات اولیه پزشک می تواند به تشخیص دندان عقل کمک کند، اما بهترین روش عکسبرداری و در برخی موارد اسکن پیشرفته از دندان عقل است.
جراحی دندان عقل نهفته چگونه انجام می شود؟
این جراحی باتوجه به وضعیت قرارگیری دندان نفهته بین 30 دقیقه تا یک ساعت طول می کشد و در موارد پیچیده و عمیق زمان بیشتری برای عمل جراحی نیاز است. در طول جراحی بیمار، نباید هیچ گونه درد یا ناراحتی احساس کنید، بنابراین جراح از بی حس کننده های موضعی و در برخی موارد بیهوشی عمومی استفاده می کند. پس از بیهوشی یا بیحس کردن دندان عقل و بافتهای اطراف آن، جراح هرگونه بافت لثه ای را که دندان عقل در آن قرار دارد، باز کرده تا به دندان دسترسی پیدا کند.
دندان عقل نهفته می تواند به طور کامل یا جزئی با استخوان پوشانده شده باشد. در این صورت، جراح از یک هندپیس با سرعت بالا برای سوراخ کردن و برداشتن استخوان پوشاننده دندان استفاده می کند. زمانی که دندان عقل نهفته برای دندانپزشک قابل مشاهده می شود، از ابزارهای جراحی مختلف برای جدا کردن آرام آنها از هر بافت همبند در حفره دندان استفاده می شود. جراح همچنین ممکن است دندان را به بخش های کوچکتری خرد کرده تا راحت تر برداشته شود و آسیب کمتری به استخوان و دندان کناری وارد شود.
زمانی که دندان عقل لق شد یا به طور کامل خرد شد، آماده برداشتن است. در این مرحله جراح از ابزارهای جراحی مخصوص برای برداشتن کامل دندان استفاده خواهد کرد. اکنون که دندان عقل برداشته شده است، جراح برای بستن ناحیه از بخیه هایی استفاده می کند.
بیشتر بخوانید: سرطان فک؛ علل، علائم و راه های درمان آن
مراقبت های بعد از عمل دندان عقل نهفته
بلافاصله پس از جراحی، ممکن است اثرات خفیف بیهوشی از جمله حالت تهوع، سرگیجه و لرز را احساس کنید. همچنین، این احتمال وجود دارد که بعد از جراحی، کمی ناراحتی و تورم در داخل و خارج دهان شما وجود داشته باشد. این علائم معمولا در سه روز اول بیشتر است، اما ممکن است تا دو هفته طول بکشد همچنین ممکن است متوجه شوید که فک شما سفت است، به طوری که نمی توانید دهان خود را به طور کامل باز کنید.
رعایت مراقبت های پس از عمل می تواند به تسریع روند بهبود و کاهش عوارض این عمل کمک کند. مهمترین اقداماتی که بعد از جراحی دندان عقل انجام می شود عبارتند از:
- در چند روز اول پس از جراحی از شستشوی شدید دهان یا نوشیدن با نی خودداری کنید.
- الکل ننوشید یا از دهانشویه با الکل استفاده نکنید.
- از مسواک زدن دندان های خود در کنار محل کشیدن دندان خودداری کنید. از مسواک دستی نرم استفاده کنید که ملایمتر از مسواک برقی است.
- برای جلوگیری از لخته خون، تا یک هفته پس از جراحی از فعالیت شدید خودداری کنید.
- بهبودی محل استخراج می تواند تا شش هفته طول بکشد، اما بیشتر افراد می توانند روز بعد فعالیت های عادی خود را از سر بگیرند.
- در طول فرآیند بهبودی از استعمال دخانیات خودداری کنید.
- برای یک هفته یا بیشتر باید یک رژیم غذایی نرم داشته باشید.
- مصرف داروهای مسکن مانند تیلنول (استامینوفن) و ادویل (ایبوپروفن) معمولاً برای درد پس از کشیدن دندان عقل موثر هستند.
- ممکن است مقداری کبودی در پوست صورت شما وجود داشته باشد که تا دو هفته کاملا از بین می رود. استفاده از کیسه یخ در 24 ساعت اول پس از می تواند به کاهش درد و تورم کمک کند.
عوارض جراحی دندان عقل
جراحی دندان عقل نهفته اگر توسط فردی غیر از جراح فک و صورت انجام شود می تواند خطرات زیادی برای بیمار داشته باشد. از جمله عوارض این جراحی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خونریزی و عفونت
- شکستن فک
- آسیب به عصب فک
- شکستن ریشه ها و ناتوانی در خارج سازی آنها
- حرکت دندان به فضاهای عمقی صورت
کلام آخر
برداشتن برخی از دندان های عقل می تواند ساده باشد. در حالی که دندان های عقل نهفته یا نیمه پنهان دشوارتر خواهد بود. از آنجایی که وجود دندان عقل نهفته احتمال پوسیدگی و مشکلات دندان را افزایش می دهد، توصیه می شود که جراحی دندان عقل نهفته را زیر نظر بهترین جراح فک و صورت انجام دهید. توجه داشته باشید که انجام این عمل توسط افراد غیر حرفه ای می تواند مشکلات جدی را برای فرد ایجاد کند، بنابراین در انتخاب پزشک خود دقت کنید.
