آیا صدا دادن فک خطرناک است؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که به هنگام گاز گرفتن یا خمیازه کشیدن، فک شما صدایی تولید کرده یا گرفتگی در آن رخ دهد. این اتفاق معمولا خطری ندارد و اغلب با استراحت فک خود به خود برطرف می شود. اما اگر فک شما مرتباً صدا می کند و صداها با درد یا علائم دیگری مانند حرکت نامنظم فک، تورم صورت یا فک همراه است باید به متخصص دهان، فک و صورت مراجعه کنید. شاید شما نیز با سوال مواجه شوید که علت صدا دادن فک هنگام غذا خوردن چیست؟ آیا صداد دادن فک خطرناک است؟ آیا درمانی برای این عارضه وجود دارد؟ به منظور آشنایی به علت و راه های درمان صداد دادن فک تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.

صداد دان فک چیست؟

صدا دادن فک (jaw clenching) ناشی از وضعیتی به نام اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMD) است که به عنوان اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMJD) نیز شناخته می شود. مفصل فک در جهات مختلف حرکت می کند تا دامنه حرکتی مورد نیاز برای خوردن، صحبت کردن، قورت دادن و خمیازه کشیدن را فراهم کند. هنگامی که مفاصل گیجگاهی به درستی عمل نمی کند، می تواند باعث ایجاد صداها و همچنین حرکت غیر طبیعی فک شود.

این عارضه یک نقص است که می تواند ناشی از مشکلات مربوط به عضلات فک، اعصاب یا مفاصل گیجگاهی فکی (دو مفصلی که استخوان فک شما را به استخوان های تمپورال در هر طرف جمجمه متصل می کند) شما باشد. این مشکل معمولاً در زنان بیشتر از مردان مشاهده می شود.

علت صدا دادن فک چیست؟

همان طور که در بالا اشاره شد، اختلال مفصل گیجگاهی فکی از مهمترین دلایل ایجاد صدا در فک است که ممکن است در اغلب افراد رخ دهد. صداد دان فک می تواند به این دلیل باشد که در حین باز کردن دهان خود (مثل زمانی که خمیازه می کشید) فک پایین شما بیش از حد کشیده می شود. همچنین، علت صداد دادن فک به هنگام بستن دهان می تواند به دلیل خارج شدن دیسک بین استخوان های مفاصل گیجگاهی فکی باشد.

عوامل متعددی می تواند منجر به اختلال عملکرد مفصل گیجگاهی فکی (TMD) شود. برای مثال یک ضربه تروماتیک به فک ممکن است باعث آسیب و شکستگی استخوان صورت و فک شود. یا شاید آرتریت (التهاب مفصل) باعث تحلیل رفتن غضروفی شده که استخوان های TMJ را تحت فشار قرار می دهد. از دیگر علل شایع اختلال مفصل گیجگاهی فکی می توان به ناهماهنگی بایت اشاره کرد، به این معنی که دندان‌های بالا و پایین شما به درستی به هم نمی‌رسند.

عوامل خطرساز در صداد دادن فک

اختلال گیجگاهی فکی که باعث صداد دادن فک به هنگام جویدن، غذا خوردن، خمیازه کشیدن یا باز کردن بیش از حد دهان می شود به دلایل مختلفی رخ می دهد. به طورکلی برخی عادات و اعمالی وجود دارد که می توانند مفاصل گیجگاهی فکی را فرسوده کرده و در نتیجه هنگامی که فک خود را در جهات خاصی حرکت می دهید، صدا ایجاد کند. عاداتی که می تواند خطر اختلال مفصل گیجگاهی و ایجاد صدا در فک را افزایش دهد، عبارتند:

• جویدن بیش از حد آدامس
• گاز گرفتن مکرر انگشتان
• دندان قروچه
• وارد کردن بیش از حد فشار بر روی فک
• فشار دادن زیاد فک به بیرون
• عادت به گاز گرفتن لب ها و گونه ها

آیا صدا دادن فک نشانه چه بیماری هایی است؟

همان طور که اشاره شد، اصلی ترین دلیل صدا دادن فک اختلال مفصل گیجگاهی فکی (TMD) است. اگرچه معمولا TMD برای اکثر افراد مشکلی ایجاد نمی کند، می تواند نشان دهنده یک بیماری زمینه ای باشد که باید به آن توجه شود که مهمترین آن ها عبارتند از:

• آسیب به فک مانند شکستگی یا دررفتگی
• التهاب و تورم مفصل (آرتریت)
• آپنه خواب
• عفونت استخوان فک که ناشی از حفره های دندانی درمان نشده است و می تواند منجر به مشکلات جدی سلامتی شود.
• سندرم درد میوفاشیال که به دلیل تنش عضلانی، خستگی یا اسپاسم در ماهیچه های جونده (عضلاتی که به شما اجازه جویدن غذا را می دهند) به وجود می آیند.
• نامرتبی دندان ها (مال اکلوژن) که می تواند یک اوربایت، آندربایت، کراس بایت یا موارد دیگر باشد.
• تومور (آملوبلاستوما) که یک تومور بسیار نادر است که در نزدیکی دندان عقل یا دندان آسیاب ایجاد شده و می تواند بر حرکت فک تأثیر بگذارد و باعث ایجاد صدا در فک شود.

آیا صداد دادن فک خطرناک است؟

به طورکلی، صدا دادن فک به هنگام جویدن غذا یا باز و بسته کردن دهان یک اتفاق رایج است که میلیون ها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می دهد. این اتفاق معمولاً بی ضرر است، اما اگر باعث درد یا تغییراتی بر روی صورت شود، بهتر است برای بررسی های دقیق تر به پزشک مراجعه کنید.

در حالی که صدا دادن و گرفتگی فک می تواند کمی ناراحت کننده باشد، اما برای اکثر مردم، این وضعیت مشکلی ندارد. در صورتی که هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، باید با متخصص مراجعه کنید:

• صدا دادن فک با درد همراه باشد.
• فک حساس شود.
• صورتت ورم کرده باشد.
• در باز کردن دهان دچار مشکل شوید.
• فک در جای خود قفل می شود.
• به سختی غذا می جوید.
• سردرد، دندان درد، گردن درد یا گوش درد دارید.

درمان صدا دادن فک

اگر از هر یک از مشکلات ذکر شده در بالا رنج می برید، مانند درد فک، مشکل در باز کردن دهان یا مشکل در جویدن، توصیه می کنیم که به متخصص دهان، فک و صورت مراجعه کنید. مهمترین روش های پزشکی برای درمان صدا دادن در ناحیه فک به علت اصلی آن بستگی دارد. برای مثال اگر آسیب های فک یا مال اکلوژن دندان مانند اوربایت شناسایی شود، روش های متناسب با این بیماری صورت خواهد گرفت. دیگر روش های درمانی عبارتند:

1. تزریق نقطه ماشه ای: پزشک یک عامل بی‌حس کننده را به عضلات صورت تزریق می‌کند تا گردش خون را بهبود بخشد، تنش عضلانی و حساسیت را کاهش دهد .
2. امواج رادیویی درمانی: دستگاه Rife یا ابزار دیگری برای ارسال امواج رادیویی از طریق مفاصل گیجگاهی فکی و بافت‌های اطراف استفاده می‌شود که می تواند به افزایش جریان خون در ناحیه کمک کرده و درد شما را کاهش دهد.
3. تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS): یک پالس الکتریکی با استفاده از دستگاه TENS به مفاصل گیجگاهی فکی شما فرستاده می شود که می تواند ماهیچه ها را شل کرده و ترشح اندورفین را تحریک کند که این امر سبب کاهش درد فک می شود.
4. جراحی مفصل گیجگاهی فکی: متخصص فک و صورت جراحی مفصل گیجگاهی فکی را برای بازسازی فک شما توصیه کند. این روش به عنوان آخرین راه حل و درصورت عدم درمان با سایر روش ها از سوی پزشک انجام می شود.

درمان خانگی صدا دادن فک

اگر صدای ایجاد شده در فک به اندازه کافی دردناک نیست و یا یک متخصص پزشکی تایید کرده است که این یک مشکل بزرگ نیست، درمان های خانگی زیادی وجود دارد که می تواند به کاهش درد کمک کند. مهمترین درمان های خانگی برای کاهش درد ناشی از صدای فک عبارتند از:

تمرینات مفصل گیجگاهی فکی: برخی از تمرینات فک می تواند به کاهش صدا و درد فک کمک کند.

کمپرس سرد یا گرما: دمای گرم یا سرد می تواند به شل شدن عضلات اطراف مفاصل گیجگاهی فکی کمک کرده و منجر به کاهش درد شود.

مصرف داروهای ضد التهاب: ایبوپروفن، آسپرین و برخی شل کننده های عضلانی می توانند التهاب عضلات صورت و مفاصل گیجگاهی فکی را کاهش دهند که از تحریک اعصاب جلوگیری کرده و درد را کاهش می دهد.

مصرف غذاهای نرم: غذاهای سفت مانند استیک، سیب، آجیل و مواد غذایی سفت به مفاصل فک فشار آورده و می تواند درد ایجاد کند. سعی کنید از غذاهای نرم مانند اسموتی، سیب زمینی، تخم مرغ و ماهی آزاد استفاده کنید تا علائم اختلال مفصل گیجگاهی فکی کاهش پیدا کند.

استفاده از محافظ دندان: اگر شبانه دندان قروچه می کنید، این می‌تواند یکی از دلایل اصلی صدا دادن و درد فک باشد. به همین علت استفاده از یک محافظ دندان می تواند به کاهش این مشکل کمک کند.

بهبود وضعیت بدنی: اگر در حالت طبیعی سر شما کمی بیش از حد رو به جلو باشد، می‌تواند باعث TMD شود. بهبود کل وضعیت بدن (از جمله کمر و شانه ها) می تواند به رفع مشکل کمک کند. همچنین ممکن است برای کمک به یک فیزیوتراپ مراجعه کنید، زیرا رفع وضعیت بدنی بد ممکن است سخت باشد.

تمرینات آرامش بخش: استرس باعث می شود ماهیچه ها منقبض شده و در نهایت سفت شوند. اگر استرس زیادی در زندگی شما وجود دارد، انجام کاری آرامش بخش می تواند تنش را در فک شما کاهش دهد و درد ناشی ازمفصل گیجگاهی فکی را کاهش دهد. روش هایی مانند مدیتیشن، تمرینات ذهن آگاهی، تنفس های عمیق، ماساژ گرفتن، حمام گرم، گوش دادن به موسیقی آرامش بخش و یک ورزش هوازی منظم می تواند به کاهش استرس کمک کند.

کلام آخر

صدا دادن فک یکی از اتفاقات شایع است که اکثر افراد حداقل یک بار آن ر به هنگام خمیازه، غذا خوردن یا باز و بسته کردن دهان تجربه کرده اند. اگرچه این اتفاق در اغلب مواقع خطرناک نیست، اما در صورت رخ دادن مکرر آن به همراه علائمی مانند درد و تورم نیاز به درمان دارد. اختلال مفصل گیجگاهی فکی یکی از دلایل اصلی ایجاد صدا در فک به شمار می رود که به دلایل مختلفی ایجاد می شود. این عارضه معمولا با استراحت و درمان های خانگی بهبود می یابد، اما مواردی که نشان از بیماری است باید به صورت درمان شود. در پایان توصیه می شود پس طولانی شدن صداها در فک به همراه درد به بهترین جراح فک و صورت مراجعه نمایید.